Zasady oceny czy coś jest chronione prawem autorskim powinny być “podobne” w całej Unii Europejskiej. To wniosek Rzecznika Generalnego TS UE, Macieja Szpunara, który przedstawił w związku ze sprawą Mio/Konektra. Pomimo tej, wydawałoby się intuicyjnej konkluzji, holenderski sąd w listopadzie 2025 r. wydał dość zaskakujący wyrok. Wyrok, który inaczej ocenia możliwość ochrony prawnoautorskiej butów Birkenstock niż parę miesięcy wcześniej zrobił to niemiecki BGH (https://www.prawo-it.pl/2025/06/10/birkenstock-bez-ochrony-wyrok-niemiecki/). Co więcej, holenderski sąd wprost wskazał, że jest świadomy, że niemiecki BGH wydał wyrok w analogicznej sprawie.
Work of applied art – ochrona prawnoautorska w Holandii
Sprawa przed sądem holenderskim dotyczyła 5 modeli Birkenstock: Madrid, Arizona, Florida, Boston, and Gizeh. Birkenstock twierdził, że 29 modeli ich konkurenta, Scapino, w tym ‘Bioslippers’, ‘Bio Life’, ‘Hush Puppies’ i ‘Thu!s’ narusza jego prawa autorskie. Opierając się na orzecznictwie TS UE holenderski sąd badał, czy Birkenstock miał swobodę i twórcze możliwości przy kształtowaniu elementów ich sandałów. Według sądu taka sytuacja miała miejsce w przypadku modelu Arizona, Florida i Madrid. Sąd wskazał jako dowód oryginalności m.in. odsłonięte korkowe boki, faliste ścianki podeszwy i paski wykonane z jednej części. Sąd jednocześnie stwierdził, że ograniczenia funkcjonalne nie determinowały wyborów twórcy. Innymi słowy – nie istniała jedna, lecz wiele możliwości jak zaprojektować sandały.
Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że ochrona prawnoautorska do dwóch innych modeli — Boston i Gizeh — nie przysługuje Birkenstock. Kluczowe cechy modelu Boston pojawiły się już w starszych projektach, a prawa autorskie do modelu Gizeh wygasły. W konsekwencji, sąd stwierdził że 13 modeli sandałów Scapino naruszało prawa autorskie Birkenstock, ponieważ zawierały prawie wszystkie chronione elementy, które zostały stwierdzone w modelach Birkenstock.
Podsumowanie
Wydany wyrok jest korzystny z punktu widzenia projektantów przedmiotów użytkowych (work of applied art); wyrok jest nieprawomocny. To jednocześnie pokazuje, że w podobnej sprawie, przy podobnym stanie prawnym mogą zostać wydane dwa diametralnie róże wyroki. Na marginesie warto zwrócić uwagę, że stan niejednolitości/niepewności co do ochrony prawnoautorskiej przedmiotów użytkowych utrzyma się także po niedawnym, długo wyczekiwanym wyrok TS UE w sprawie Mio/Konektra, który raczej konserwuje status quo (Czy zwykły mebel może być chroniony prawem autorskim? TSUE – rp.pl).
W przypadku pytań lub wątpliwości – zachęcam do kontaktu: piotr.mijal@prawo-it.pl
Źródło zdjęcia: https://www.pexels.com/pl-pl/zdjecie/morze-plaza-piasek-ocean-15008746/
