Nowelizacji ustawy o PIP ciąg dalszy. Gdy mogło się wydawać, że sprawa umów B2B a UOP i ich przekształceń została zakończona na dłuższy czas z końcem ubiegłego roku, 19 lutego 2026 r. nowy projekt rządowy wpłynął do Sejmu (druk sejmowy nr 2250). Co wynika z tego projektu pod kątem decyzji, które będzie mogła wydawać PIP? W szczególności kiedy decyzja PIP będzie wywoływać skutki i czy może obejmować stan “wstecz”?
B2B a UOP – aktualne kompetencje PIP
W aktualnym stanie prawnym w przypadku stwierdzenia przez PIP, że stosunek między osobą wykonującą a podmiotem powierzającym pracę nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz jest stosunkiem pracy , PIP może m.in.:
1) skierować wystąpienie lub wydać polecenie w sprawie zmiany podstawy prawnej świadczenia pracy,
2) wnieść do sądu powództwo o ustalenie, że strony łączyła umowa o pracę,
3) uruchomić procedurę wykroczeniową (art. 281 par. 1 pkt 1 Kodeksu pracy).
Przyszłe kompetencje PIP
Projekt zakłada, że okręgowy inspektor pracy będzie mógł – oprócz podjęcia czynności wskazanych powyżej – wszcząć postępowanie administracyjne i wydać decyzję ustalającą istnienie stosunku pracy.
W przypadku gdy okręgowy inspektor wyda taką decyzję, będzie ona wywoływać skutki na przyszłość od dnia jej wydania. Warto zwrócić uwagę, że postępowanie sądowe (pkt 2 powyżej) ma nadal być jedyną drogą umożliwiającą uzyskanie skutków wstecznych w zakresie przekształcenia stosunku cywilnoprawnego w stosunek pracy. Skutek wsteczny może zatem wynikać wyłącznie z prawomocnego orzeczenia sądu pracy a nie decyzji administracyjnej.
Jeżeli okręgowy inspektor wyda ww. decyzję, stanie się ona wykonalna (i) z dniem następującym po dniu, w którym upływa termin do wniesienia odwołania, o ile żadna ze stron nie wniosła odwołania, (ii) albo z dniem prawomocnego orzeczenia sądu albo (iii) z dniem nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W związku z tym skutki decyzji nastąpią zasadniczo najszybciej, gdy decyzji zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Natychmiastowa wykonalność decyzji PIP
Projekt nie wprowadza szczególnych regulacji w zakresie nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom PIP. Oznacza to, że brak będzie automatyzmu w tym zakresie. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności będzie zatem możliwe na zasadach ogólnych, jeżeli będzie to uzasadnione okolicznościami.
Sposób nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zależeć będzie od tego, czy będzie nadawany jednocześnie z wydaniem decyzji, czy po jej wydaniu. W pierwszym przypadku rygor będzie stanowić dodatkowy element decyzji. Wtedy odwołanie od decyzji może obejmować wniosek o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności. W drugim przypadku organ będzie wydawał postanowienie o nadaniu rygoru, na które stronie przysługiwać będzie zażalenie.
Wniosek o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego decyzji oraz zażalenie na postanowienie okręgowego inspektora pracy o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności będą rozpatrywane przez sąd w składzie jednoosobowym na posiedzeniu niejawnym.
Jednocześnie projekt przewiduje, że sąd w sprawie odwołania od decyzji okręgowego inspektora pracy będzie mógł wstrzymać wykonanie decyzji zaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności w uzasadnionych przypadkach – niezależnie od zaskarżenia. Takie działanie będzie mógł podjąć zarówno sąd rozpoznający odwołanie w pierwszej instancji, jak i sąd drugiej instancji.
Odwołanie od decyzji PIP
Jak wspomniano powyżej, strona niezadowolona z rozstrzygnięcia okręgowego inspektora pracy będzie mogła wnieść odwołanie do sądu (rejonowego) w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji okręgowego inspektora pracy.
Sąd będzie mógł rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym. Taka sytuacja może nastąpić gdy sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Natomiast jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złoży wniosek o wysłuchanie jej na rozprawie, sąd nie będzie mógł jej rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.
Podsumowanie decyzji B2B a UOP w kontekście uprawnień PIP
Przedstawiony projekt jest pod wieloma względami bardziej dopracowany niż ten przedstawiony w 2025 r. Decyzje, które ma wydawać PIP mają być skuteczne wyłącznie na przyszłość. Z drugiej strony – wydanie takiej decyzji przez PIP może być przyczynkiem do wszczęcia postępowania sądowego. To z kolei pozwoliłoby PIP na zakwestionowanie umów cywilnoprawnych w przeszłości.
W przypadku pytań lub wątpliwości – zachęcam do kontaktu: piotr.mijal@prawo-it.pl
