Program motywacyjny PIT może pozwolić na przesunięcie momentu opodatkowania aż do sprzedaży otrzymanych akcji. Preferencja wynikająca z art. 24 ust. 11 ustawy o PIT jest czasem określana jako zwolnienie podatkowe, ale w rzeczywistości chodzi przede wszystkim o odroczenie bardziej korzystniejszym 19% podatkiem od zysków kapitałowych.
O podstawowych zasadach rozliczania RSU, ESOP i opcji na akcje pisaliśmy wcześniej w artykule: Rozliczanie planów motywacyjnych – na co uważać przy RSU, ESOP i opcjach na akcje?.
Program motywacyjny PIT – na czym polega preferencja?
Jeżeli spełnione są warunki określone w art. 24 ust. 11–12a ustawy o PIT, przychód nie powstaje w momencie nieodpłatnego lub częściowo odpłatnego objęcia albo nabycia akcji. Zostaje rozpoznany dopiero przy ich odpłatnym zbyciu.
W praktyce oznacza to, że w określonych sytuacjach podatnik nie musi finansować podatku przed uzyskaniem środków ze sprzedaży akcji. Dochód ze sprzedaży jest następnie rozliczany jako dochód z kapitałów pieniężnych, co do zasady według stawki 19%.
Program motywacyjny PIT – główne warunki
Aby zastosować art. 24 ust. 11 ustawy o PIT, należy łącznie zweryfikować kilka podstawowych przesłanek:
- Program musi być systemem wynagradzania utworzonym na podstawie uchwały walnego zgromadzenia.
- Organizatorem programu powinna być spółka akcyjna albo spółka akcyjna będąca jednostką dominującą wobec podmiotu wypłacającego uczestnikowi wynagrodzenie.
- Uczestnik powinien uzyskiwać od odpowiedniej spółki świadczenia lub należności zaliczane do przychodów określonych w art. 12 albo art. 13 ustawy o PIT, a więc przykładowo ze stosunku pracy lub działalności wykonywanej osobiście.
- W wyniku programu uczestnik musi faktycznie objąć lub nabyć akcje. Może nastąpić to bezpośrednio albo przez realizację RSU, opcji, instrumentów finansowych lub innych praw majątkowych.
- Siedziba lub zarząd spółki, której akcje są nabywane, musi znajdować się w państwie Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w państwie, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Sama nazwa planu – RSU, ESOP lub stock option plan – nie przesądza zatem o możliwości zastosowania preferencji.
Program motywacyjny PIT a B2B i wypłata pieniężna
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby współpracujące ze spółką wyłącznie w ramach działalności gospodarczej. Art. 24 ust. 11 odwołuje się do przychodów z art. 12 i art. 13 ustawy o PIT, nie obejmując wprost przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. W przypadku typowej współpracy B2B zastosowanie odroczenia może więc zostać zakwestionowane. Potwierdzają to również interpretacje, w których organy odmawiają stosowania preferencji, gdy uczestnik nie uzyskuje od spółki świadczeń z art. 12 lub art. 13 ustawy.
Preferencja nie obejmuje również automatycznie akcji fantomowych ani planów rozliczanych wyłącznie w gotówce. Kluczowe jest faktyczne otrzymanie akcji, a nie tylko świadczenia, którego wartość zależy od kursu akcji.
Program motywacyjny PIT – w czym możemy pomóc?
Przy ocenie programu motywacyjnego konieczna jest analiza regulaminu programu, uchwał, grant agreement, zasad vestingu oraz dokumentów potwierdzających nabycie i sprzedaż akcji.
Pomagamy ustalić, czy konkretny program spełnia warunki z art. 24 ust. 11 ustawy o PIT, kiedy powstaje przychód oraz czy podatek powinien zostać rozliczony przy nabyciu akcji, ich sprzedaży czy już na wcześniejszym etapie programu.
